Centro de Documentación da AELG
Bergantiños: outra vez, outra voz.
Queixas Zas, Mercedes
Autores/as relacionados/as:
Fonte: Revista de San Xoán de Carballo

A literatura galega actual é, talvez, a face da nosa personalidade cultural que apresenta un maior grao de normalización, opinan representantes do mundo da investigación e cultivadores da palabra galega metaforizada en feliz feito literario. Concordamos na súa totalidade con esta consideración.

Devoramos literatura viva, en constante e consciente evolución creativa, que nos redime e acorda dun indolente sono, case apocalíptico, que percibimos no noso respirar cotián e que nos amolece, queréndonos atar de pés e mans impedíndonos medrar.

A literatura galega sempre estivo á altura (pódese dicir o mesmo dos seus "presuntos" destinatarios?), pero iso sábeo quen o sabe, aquel e aquela a quen Ile foi permitido descubrila logo de facer un exercício de "destape" pasional (para outros "herético") e de alonxamento case que teimudo dese lenzo tépedo que desde fóra (e o que é peor, con impúdico ímpeto, tamén desde dentro) se encarga de nos cegar, inculcando en nós como valoroso o que procede de fóra, isto é, a importado convertido en importante con etiqueta de exclusividade, negando ou minguando (cando a evidencia da calidade
delatada non ha¡ manto oleoso que a agoche) o que é de noso, o verdadeiro posuidor do certificado de denominación de orixe galega.

A literatura galega sempre estivo á altura, volvo dicir, e isto subscríbeno todas e todos aqueles que tiveron a oportunidade de descubrir páxinas e páxinas de bon Pacer literario, que, ao tempo, garanten que esta sentenza inicial (e benintencionadamente reiterada) non se convirta nun estéril sono de Breogán nin de Morfeo.

A palabra literaria galega (e, por suposto, en galego), a poética, a narrativa, a dramática, a ensaística, na súa multidisciplinariedade, acordou sempre, mesmo nas condicións móis adversas, e afastou de si o letargo obrigado dunha vellice sen tempo e inmorrente, (re)confirmándonos unha e outra vez na nosa valía como probo creador.

A palabra literaria é a nosa actual insurrección.

Non é aquí preciso, nin obxecto de quen isto pensou e agora reflicte por escrito, impartir unha vasta clase de historia literaria galega (puro exercício de diacronía do que, no entanto, tan necesitados seguimos estando), senón de lles apresentar unha grande novidade literaria, unha posta de longo da última, que non a derradeira, revelación poética que é quen de arrincar da combinación de sentimento e pensamento sonoros brinquedos lingüísticos e atrevidas apostas literarias. E como non, outra vez isto acontece en Bergantiños!, terra de ergueito e rumoroso fragor literario en que sobrancean multitude de exemplos de todas as épocas: Eduardo Pondal, Alfredo Brañas, Xesús San Luís Romero, Asunción Antelo, Concha Blanco, Rafael e Miro Villar, Xelucho Abella, Rosa M` Vida¡, Xurxo Borrazás ... Diferentes voces que ofrecen hoxe a alternativa á voz da poeta Gemma Andrade Fuentes Cuns, 1986), un nome propio que de seguro iremos ouvindo e aprendendo de memoria, que en ben pouco tempo pasou de brincar construíndo chíscadelas con simples incursións líricos a abrochar longos poemas reflexivos e profundos en que os lectores e lectoras apaixonados da arte feita poesía nos recreamos nun enriquecedor dominio da linguaxe compoñedora, á vez, de sensacións e imaxes novidosas que sorprenden procedentes dunha maioria de idade apenas estreada.

Algúns tivemos o pracer de gozar case en segredo, durante un tempo, coas primeiras cuartillas experimentadoras de Gemma Andrade, mais a exposición pública desta nova poeta, o seu bautismo público perante os xulgadores da palabra non puido ter un mellor comezo, pois deu os merecidos froitos no primavera de 2003, canelo o seu poema "Lingua dos rumorosos", unha longa composición de máis de cen versos, foi premiado polo Consellaría de Educación e Ordenación Universitaria co 1° premio provincial e 32 autonómico. Un veredicto este que se viu reforzado coa comunicación do 12 premio do "Certame de poesía Francisco Añón", actualmente publicado.

O camiño desta nova escritora, inicialmente devoradora de libros incansábel, esperanza do presente no futuro, acaba de arrancar, comeza a tomar forma e no seu horizonte albíscanse albores dourados.

Nada escapa á curiosidade de Genma Andrade. Nin a liberdade do versolibrismo nin a forza do soneto, que ¡le permite "axustar o sentimento e o pensamento ás limitacións físicas da rima e do metro". Tampouco lle son alleos os grandes temas da literatura Universal. O tempo, a chegada inexorábel da morte, o amor gozado, perdido ou reencontrado adáptanse a unha óptica moi particular en que se explotan os sentimentos máis íntimos e se xogan pudicamente coa ensoñación dos recordos. Mais tampouco escapa á sensibilidade da aprezada Genma a muller na súa precariedade, na súa presenta nun mundo hostil e sometedoramente agresivo, nunca en posición dunha igualdade por dereito, entoando un canto de compromiso coa súa independencia.

Pasen, pasen e vexan, estimado público ávido de novas experiencias, nestes tempos en que ainda non todo é baladí nin efémero, grotesco ou miserábel, o auténtico sabor deste produto que é preciso compartirmos e degustarmos para logo orgullármonos.
O futuro está aquí, ao pé de nós mesmos, porque seguimos estando aquí.

Eu ríndome de min, mentres mil
bágoas molían de lumieiros unha patria...
Son o"epicentro na voráxine tua
(que me arrastra ata os confins do egoísmo),
mais fico muda.
Sei que es gaivota que surca ceos,
mañá buscarás vida noutra morte de razón.
Non estarei para amarte porque
xa rilaras a alma mina, xa asasinaras
o corazón de meu...

Vestida só con mar agardei
a que saíse a estrela do adeus
que se estende ata a líña do inferno.
Pechei os ollos para velo vir no
cometa da esperanza
que fica intacta logo de cada onda
que de recordas me molla.
Non quero ver o amor se non é con el.

Cun pobo pusilánime, en crecente
Ocaso, abatido polo dor e a
Noite das vidas que se apagan
Tras as paredes dun hospital, na
Rúa. A masacre chegou en tren.
A raiba dáme dereito
A apagar a voz, pero non podo apagar os
Versos, porque quizabes sexo a
Inopia quen me cegue, e me peche
Os beizos, para escribir co sangue de meu.
Lóbrega a miña pluma,
Escurecida a tinta porque o sino
Non tecerá leitos insulsos, senán
Canadas de neblinas. Gomarán
llampas fuixentes nesta "nosa" terra can do
A luzada chegue sen terrorismo.

ACIAGO AMOR
Hei deixar as memorias neste escrito
dun senlleiro amor que se tornou festa
aos ollos dunha mirada mesta
ignorante do sentir antedito.
Fuches, sen decatarme, amado mito
cravado sen dor nunha louca testa,
soño dos meus soños en doce sesta,
loubado demonio en lugar bendito.
Quizais por sempre esta miña dozura
móis non sexo que o clímax na maleza
que te enche, sen sentilo, en desmesura;
e has seguir, coitado, a túa andadura;
procurando alén do mar a franqueza
que abandonaches sendo criatura.

MAÑÁS DE INVERNO
Mañás de inverno, mañás
Xeadas nos brazos dos
Rupestres e alleos sentires,
Esmorecendo agora na fermosura dun
Inverno pragado de
Felices momentos,
Lonxanos...
Xa esquecidos.
Candentes e, cal estrela fugaz,
Belas verbas as que fixeron
Dun deserto de amor un
Río de
Garabatos
Sinuosamente trazados.
Beixos tan finxidos,
Prisioneiros nun escuro
Bocoi, que sen agardalo
Murcharon a flor
Gardada nun recuncho de
Antano.
Cadaquén permanece no
Xélido leito, agardando
Mañás de inverno
Cálidas como dous corpos
Xuntos, amándose,
Mecéndose en
Esperanzas imaxinarias.